Primitivo in het kort:

De Primitivo is misschien wel de populairste druif van het moment! Inmiddels zuipt half Nederland dit bij de borrel. Dat is niet zo vreemd, want deze druif maakt wijnen die direct verleiden met veel rijp fruit, zachte tannines en vaak een zwoel karakter. Primitivo is voornamelijk bekend in Zuid-Italië en wordt vooral geassocieerd met Puglia. Dat is de warme hak van de Italiaanse laars waar de zon volop schijnt en druiven heel rijp kunnen worden. Veel zonuren = veel suikers in de wijn = hoog in het zoet. Door de zonuren zijn de wijnen daardoor vaak laag in het zuur en relatief hoog in de alcohol. Daardoor hebben ze regelmatig een licht zoetige indruk, zelfs wanneer ze officieel een droge rode wijn zijn. Dit maakt dat je hem lekker weg kan drinken.

De oorsprong van de druif is echter anders dan Italië. Namelijk in Kroatië. Daar heette 'ie Tribidrag. Het vermoeden is dat rond het jaar 1700 de wijn terecht is gekomen in het zonnige zuiden van Italië. De naam van de druif werd eerst primativo, afgeleid van het Latijnse primativus wat "eerste om te rijpen" betekent. Buiten Italië staat dezelfde druif vooral bekend als Zinfandel, met name in VS, waar hij vaak nog voller, rijper en krachtiger wordt gemaakt. In andere landen duiken weer andere benamingen op, maar DNA-onderzoek heeft aangetoond dat deze druiven genetisch identiek zijn. Primitivo = Zinfandel = Tribidrag.

Bij Primitivo zie je vaak aroma’s van rijpe bramen, zwarte kersen, pruimen, aardbeiensaus en soms zelfs iets van jammigs. Het zijn echte primaire fruitwijnen die vooral draaien om expressie, directheid en drinkplezier; niet om subtiliteit of lange flesrijping. Heb je nog primitivo's liggen? Bewaar ze alsjeblieft niet te lang. Langer dan vijf jaar is niet aan te raden. Dat betekent dat alles van voor 2021 momenteel al snel te oud wordt. Opzuipen die handel! Wacht niet te lang!

Wie ooit in Puglia is geweest, herkent direct iets van de streek in de wijn: warm, uitbundig, temperamentvol en expressief. Dat geldt trouwens ook voor de mensen daar.

Primitivo of Zinfandel. Wijntje lekker zuipen en dan kom je er wel.

Wat maakt Primitivo kenmerkend en populair? Wat moet je weten?

Ik was zelf in 2017 in Puglia en leerde daar de Primitivo goed kennen. Het viel daar op hoe vanzelfsprekend wijn onderdeel van het dagelijks leven is. Bij sommige wijnhuizen kun je Primitivo zelfs letterlijk tanken uit grote vaten, alsof je bij een lokale Shell staat. Naast Primitivo vind je in Zuid-Italië ook veel Negroamaro, een druif die qua warmte en fruitige stijl enigszins vergelijkbaar is. De enorme populariteit van Primitivo heeft er bovendien voor gezorgd dat er tegenwoordig ontzettend veel goedkope massa-Primitivo op de markt is. Sommige zijn simpel en jamachtig, terwijl de betere producenten juist verrassend veel concentratie en mediterrane charme weten te geven. Soms zorgt dit ervoor dat Primitivo ook een beetje een slechte naam krijgt (zoals Pinot Grigio dat nu heeft). Sommige Italiaanse wijnmakers gaan hem daarom nu weer Zinfandel noemen! Wat een bullshit! Je weet vanaf nu: dat is marketing en is gewoon hetzelfde. Schoenmaker blijf bij je leest.

Mijn waarneming is dat je dit doorgaans vindt in een Primitivo: weinig zuur, veel zoet, lage tannine en veel fruit, weinig hout en zelden flesrijpingsaroma's; hij wordt vrijwel altijd jong gedronken.

Primitivo di Manduria wordt vaak gezien als het kwaliteitscentrum van Primitivo en ligt in het zuidelijke deel van Puglia, rondom het stadje Manduria vlak bij de Ionische kust. Door het warme mediterrane klimaat, de vele zonuren en de bodem kunnen de druiven hier lekker rijp worden. De betere producenten werken met lagere opbrengsten, oudere stokken en meer precisie in de wijngaard, waardoor de wijn meer structuur, diepgang en balans krijgt. Sommige topwijnen hebben zelfs wat bewaarpotentieel, al blijft het in de kern geen bewaarwijn. Binnen de appellatie bestaat bovendien ook Primitivo di Manduria Dolce Naturale, een zeldzamere zoete variant die gemaakt wordt van zeer rijpe druiven en een bijna portachtig karakter kan hebben. Je kan dit een beetje vergelijken met Reciotto della Valpolicella. Ik ben er gek op.

Amerikaanse Zinfandel is vaak nog rijper, krachtiger en alcoholischer, met uitgesproken jamachtige tonen, veel houtinvloed en soms zelfs iets rokerigs of peperigs. Primitivo uit Zuid-Italië behoudt doorgaans iets meer mediterrane kruidigheid en voelt vaak zachter, ronder en toegankelijker aan. Daarnaast speelt cultuur ook een rol: Zinfandel wordt in Amerika regelmatig gezien als een krachtige barbecue- of cultwijn, terwijl Primitivo veel meer verbonden is met het dagelijkse Zuid-Italiaanse leven, waar wijn vooral draait om gezelligheid, eten en gastvrijheid.

In 2017 was ik op bezoek in Monopoli (Zuid-Italië). De primitivo smaakte erg goed!

Tom's advies en tips

Primitivo zie je overal. De kenners halen er hun neus voor op, omdat het zo'n primaire simpele fruitwijn is. Dat vind ik je reinste onzin. Primitivo heeft er een jaar of tien geleden aan bijgedragen dat ik wijn lekker ben gaan vinden. Daarna ben ik andere stijlen gaan verkennen. Dan pas kom je er echt achter wat je echt nice vindt. Het is daarom bullshit om primitivo weg te zetten als massa-wijn! Het kan juist net dat ene opstapje zijn om mensen geïnteresseerd te krijgen in wijn ("oh, maar dit vind ik lekker, wat is dit?"). Men begint echt niet bij een Bordeaux van vijftig euro om wijn te leren kennen. Dat komt later wel.

Laat je daarom vooral niks wijsmaken en drink lekker waar je zin hebt. Probeer eens wat verschillende primitivo's uit om te kijken wat je lekker vindt. Altijd wel even een half uurtje koelen voordat je 'm drinkt!

Tips bij je lokale Gall

1. Riporta Primitivo di Manduria - €11. Classic Primitivo met een hogere kwaliteit dan je in de supermarkt doorgaans vindt. Dit is een meer dan prima wijn!

2. Piccini Memoro Rosso - €8. Primitivo blend van verschillende druiven van goede kwaliteit. Dit is gewoon een leuke wijn voor een kleine prijs.

3. Gran Sasso Primitivo - €8. Heel fruitig en vol. Leuke wijn voor 8 euro!

4. Riporta Primitivo - €7. Mooie instapper voor 7 euro om Primitivo te leren kennen.

Wijnexpert Tom Schlagwein

Slagwijn. Elke dag een feestje!

Nieuwsbrief

tom@slagwijn.nl

KVK 42058085

Snel naar:

Hulp nodig? Zin om onwijs te bellen?

© 2026. Zelf gebouwd, ja toch?