Poeh wat is het warm.

Wie wijn zegt, moet ook klimaat zeggen.

Of eigenlijk: wie wijn drinkt, proeft klimaat. Zon, regen, wind en temperatuur hebben namelijk veel invloed op de wijn. En wat dacht je van klimaatverandering en de veranderende omstandigheden die dat met zich meebrengt. Niet voor niets zeggen ze dat Nederland nu het klimaat heeft van de Bourgogne in de jaren '80. Dat maakt dat Nederland steeds meer een wijnland wordt, maar dat betekent ook dat bestaande gebieden zich niet voor niets steeds meer moeten gaan aanpassen. In Zuid-Frankrijk experimenteren ze daarom al met Spaanse druiven zoals Tempranillo die de warmte beter kunnen verdragen.

Neem het koele klimaat. Te vinden in gebieden als Duitsland, Noord-Frankrijk, Nederland, België, Canada, en delen van Nieuw-Zeeland en de VS. De druiven rijpen hier langzamer, houden hun zuren vast en leveren wijnen op die fris, elegant en uitstekend te combineren zijn met eten. Perfect voor liefhebbers van spanning in het glas. Riesling voelt zich hier thuis: fris, strak en altijd klaar om je eraan te herinneren dat zoet en zuur bedoeld zijn om samen te gaan. Dit geeft een "strak mondgevoel", zoals dat heet.

Aan de andere kant van het spectrum ligt het warme klimaat. Denk aan Spanje, Zuid-Italië (Sicilië ook!), Californië, Zuid-Frankrijk (Languedoc en de Provence) en grote delen van Australië. Druiven rijpen hier sneller, worden voller, zoeter en produceren wijnen met meer alcohol en minder zuren. Shiraz (Syrah), Negroamaro, Primitivo, Corvina Blend (deze blend vind je in Valpolicella in Veneto) voelen zich hier op hun best: Lager in de zuren en hoger in het zoet.

Daartussenin zit het gematigde klimaat. Niet te koud, niet te warm, maar precies genoeg van alles. Bordeaux is hier het schoolvoorbeeld van, net als delen van Toscane. De druiven krijgen voldoende zon om te rijpen, maar behouden ook frisheid en structuur. Het resultaat zijn wijnen die in balans zijn, complex en vaak uitstekend kunnen ouderen.

En dan zijn er nog de klimaten die zich nergens echt aan houden: continentale gebieden met hete zomers en ijskoude winters, of kustgebieden waar mist en wind een hoofdrol spelen.

1. Koel klimaat
Denk bijvoorbeeld aan de Moezel, Chablis en Champagne. Doordat er minder zonuren zijn, worden er minder suikers in de druif aangemaakt. Je kunt de wijnen altijd herkennen aan de hogere mate van zuren. Bij het blindproeven ga je dus echt af op de tong. Heb je meer zuren in de mond, des te groter de kans dat het een cool climate betreft. Bij het blindproeven kun je dan gaan zoeken naar welke wijn het kan zijn in combinatie met de andere kenmerken (bijvoorbeeld de geur). Het lijkt altijd een beetje op het maken van een puzzel. Bijvoorbeeld een Chardonnay uit een koel klimaat (Chablis) smaakt echt anders dan een Chardonnay uit Californië! Hogere zuren in de Chablis, en zoeter in warme klimaten zoals Californië! Beide hebben ze de vettigheid/boterigheid van de druif Chardonnay dan wel gemeen. Bij de Chablis heel licht en dus vaak een strakke stijl, bij Californië vaak een overdreven boterige en "geparfumeerde" wijn met veel houtgebruik. Wil je er zo eentje proeven? Check deze.

2. Gematigd klimaat
Dit is het klassieke wijngebied, zoals Bordeaux, Toscane en Mendoza. Niet te warm, niet te koud; alles netjes in balans. Druiven krijgen voldoende zon, maar behouden hun frisheid. Wijnen zijn complex, gestructureerd en kunnen goed ouderen. Je zal ook wijnen met verschillende jaargangen krijgen die opvallen in hun verschillen. Zo heb je veel rijpere Bordeaux-jaren, en veel koelere jaren. Helaas is mijn geboortejaar (1992) een befaamd kutjaar.

3. Warm klimaat
Barossa Valley (Australië), Priorat (Spanje), Californië (VS), Zuid-Portugal (Alentejo), en Puglia (Italië) zijn hier uitstekende voorbeelden van. Hier ligt de zon op de loer en druiven worden sneller rijp. Dat resulteert vaak in meer suikers in de druif en dus een hoger alcoholpercentage. Wijnen zijn vol, krachtig, fruitig, maar missen soms de zuren die nodig zijn. Er is een grotere kans op een wijn die "uit balans is". Wat ik hiermee bedoel? Zoet en zuur houden samen de balans! Een mierzoete wijn die geen zuren heeft is echt niet lekker. En een wijn die geen suikers heeft en heel zuur is, vinden mensen ook niet lekker. De competente wijnmaker zoekt altijd naar de perfecte balans.

4. Heet/woestijnachtige klimaat
Weinig regen, veel zon en extreme temperaturen. Denk aan sommige gebieden in Australië, Chili of sommige delen van Spanje. Druiven moeten overleven, dus wijnen zijn vaak intens, krachtig en geconcentreerd. Veel druiven kunnen dit niet goed hebben. De smaak is (net als het klimaat) dan ook heel zwoel. Denk aan stoofpeer, veel zwart - tot overrijp fruit. Ook preserveren de zuren de wijn tijdens het ouderen. Omdat deze soms ontbreken zijn dit dus vaak geen bewaarwijnen!

Tip: heb je een dure Amarone liggen of Primitivo? Zuipen en opentrekken! Vanavond nog! Dit zijn echt geen bewaarwijnen. Dat komt door de missende zuren (in de regel natuurlijk; er zijn wel uitzonderingen).

5. Continentaal klimaat
Korte, hete zomers en ijskoude winters. Bourgogne, Hongarije, sommige delen van Oostenrijk zijn hier voorbeelden van. Het is een grillig klimaat: soms fantastische oogsten, soms rampzalig. De wijnmaker zal de oogst echt goed moeten monitoren. Wijnen hebben meestal een mooie balans van frisheid en rijp fruit, maar ze vragen een hoge mate van precisie van de wijnboer.

6. Kustklimaat / maritiem klimaat
Veel invloed van de zee: gematigde temperaturen, nevel, wind en regen. Denk aan Bretagne, Normandië en de westkust van Chili. Druiven rijpen gelijkmatig, wijnen behouden frisse zuren en hebben vaak een subtiele complexiteit. Ook kun je de ziltige tonen van de zee hierin herkennen.

Conclusie & Tips

Als je een wijn proeft, ga dan zoeken naar de mate van zuren. Hoe hoger de zuren, hoe groter de kans op een cool climate. Hoe meer suikers, hoe hoger de kans op een zuidelijk klimaat. Meer zonuren zorgen voor een zoetere wijn!

Leuke tip: een dessertwijn zoals Sauternes vind ik zo lekker omdat het hoog in het zuur én hoog in het zoet is. De balans is dus uitstekend en dit maakt het zo lekker!

Weetje: wat is de zuurste frisdrank ter wereld? Coca-Cola! Maar omdat het ook zo zoet is, valt dit niet zo op. Die balans is wat het dus lekker maakt. De mate van zuurheid is dus extreem belangrijk voor de smaak. Dit is opvallend, want als iemand of iets "zuur" is, hangt daar vaak een negatieve associatie aan vast ("zuur persoon" of "de melk is zuur"). Terwijl zonder zuren je niet kan leven!

Andere tip: koop eens een Chardonnay uit de Chablis en houd dit langs de Bernardus Chardonnay. Dezelfde druif, maar een 180 graden andere wijn!

Veel plezier!

Saluti,
Tom