Tranen in het glas! Wat zegt dit?

Wie een glas wijn rustig walst, ziet soms dat er langzaam druppels langs de binnenkant van het glas naar beneden lopen. Deze langwerpige druppels worden vaak tranen of benen genoemd. Maar wat is het eigenlijk? En kun je aan de hand ervan bepalen of een wijn goed, mooi of van hoge kwaliteit is? Veel mensen denken namelijk dat dit een vorm van kwaliteit is! Is dat zo? Ik kan het je meteen vertellen. Het korte antwoord is: nee. De tranen van wijn vertellen vooral iets over het alcoholgehalte en de samenstelling van de wijn, maar zeggen weinig over de kwaliteit. Het is het zogenaamde Marangoni-effect! Lees verder voor meer info.

Wat zijn de tranen?

De tranen ontstaan wanneer je wijn in een glas ronddraait, of na het drinken. Een dun laagje restwijn blijft daarbij aan de binnenkant van het glas hangen. Vervolgens stroomt een deel van de wijn langzaam weer naar beneden. Daarbij ontstaan die druppelvormige strepen die je als tranen of benen ziet. Het verschijnsel heeft te maken met een natuurkundig effect dat bekendstaat als het Marangoni-effect. Alcohol verdampt gemakkelijker dan water. Hierdoor verandert de oppervlaktespanning van het laagje wijn in 't glas. Dat zorgt ervoor dat de vloeistof "omhoog" wordt getrokken. Dit gaat op een kluitje zitten en dat loopt vervolgens weer naar beneden. Hoe erg aanwezig de tranen zijn, hangt onder andere af van het alcoholpercentage en de dikte van de wijn (ook wel viscositeit), maar ook van suiker, glycerine en andere stofjes in de wijn.

Betekenen veel tranen dat een wijn beter is?

Een hardnekkige wijnmythe is dat een wijn met dikke tranen automatisch een betere of vollere wijn is (of lekkerder of zo). Dat klopt niet. Een wijn met een hoger alcoholpercentage kan duidelijkere tranen vertonen dan een lichte wijn met weinig alcohol. Ook een zoete wijn kan tranen laten zien. Een eenvoudige vergelijking is daarom niet: meer tranen = betere wijn, maar eerder: meer tranen kunnen wijzen op een wijn met meer alcohol. Als je wijnen van een hoger alcoholpercentage vaker lekkerder vindt, tja, dan zit er voor jou persoonlijk dus wel een correlatie in.

Waarom hebben sommige wijnen dikkere tranen?

De viscositeit van de wijn is hierbij van belang. Viscositeit is simpel gezegd "de mate waarin een vloeibare substantie weerstand biedt tegen het naar beneden stromen". Je kan het ook wel de dikte noemen. Water "stroomt" gemakkelijk, terwijl bijvoorbeeld honing veel stroperiger is en dus niet zo stroomt. Iedereen kan zich daar wel een voorstelling van maken. Je kan dus zeggen dat water een extreem lage viscositeit heeft en honing een extreem hoge. Dit heeft ook te maken met de body van de wijn. Zie blogartikel in de link voor een betere uitleg.

Wijn bevat naast water en alcohol allerlei andere stoffen die invloed kunnen hebben op de viscositeit. Vooral restsuiker kan daarbij een belangrijke rol spelen. Daarom zie je bij zoete wijnen vaak bijzonder duidelijke en langzaam bewegende tranen. Denk bijvoorbeeld aan een rijke Sauternes, Tokaji Aszú of Recioto. Deze wijnen kunnen zeer duidelijke benen laten zien. Dat heeft vooral te maken met hun zoete samenstelling. Ook glycerine, dat van nature tijdens de vergisting wordt gevormd, kan bijdragen aan de viscositeit van wijn.

Tranen bij rode en witte wijn

Je kunt tranen zowel bij rode als bij witte wijn zien. Bij rode wijn vallen ze vaak wat meer op omdat de kleur het spoor op het glas duidelijk zichtbaar maakt. Maar het is niet zo dat alleen rode wijn het heeft. Het is wel zo dat bij een rode powerwijn met een relatief hoog alcoholpercentage de duidelijkste tranen van allemaal heeft. Omdat rode wijnen gemiddeld gezien ook vaker een hoger alcoholpercentage hebben dan witte wijnen, is de kans statistisch per definitie hoger dat rode wijnen gewoon meer tranen. Toch kun je ook bij witte wijn zeer opvallende tranen tegenkomen. Vooral bij zoete en volle witte wijnen kunnen de tranen behoorlijk dik en langzaam zijn. Denk aan een houtgerijpte Chardonnay of een volle Sauternes.

Zijn tranen nuttig bij het proeven van wijn?

Hoewel tranen geen kwaliteitsindicator zijn, kunnen ze wel onderdeel zijn van de visuele beoordeling van wijn. Bij een wijnproeverij kijk je bijvoorbeeld eerst naar de kleur, helderheid en body voordat je de wijn ruikt en proeft. In de praktijk: vaak zien wij dit als experts wel, maar doen we er verder niet veel mee dan het benoemen. De tranen kunnen een klein stukje informatie geven over de structuur van de wijn. Een wijn die langzaam en stroperig langs het glas loopt, kan bijvoorbeeld relatief veel alcohol, suiker of andere opgeloste stoffen bevatten. Maar uiteindelijk vertelt het glas zelf lang niet zoveel als je neus en mond. De geur geeft informatie over de aroma's en ontwikkeling van de wijn. De smaak vertelt je veel meer over zuurgraad, tannines, alcohol, zoetheid, body en balans. En juist de combinatie daarvan bepaalt uiteindelijk hoe een wijn wordt ervaren.

De mythe van de 'kwaliteitstranen'

De gedachte dat goede wijn dikke tranen heeft, komt waarschijnlijk voort uit het feit dat veel krachtige en dure wijnen relatief veel alcohol bevatten. Daardoor kunnen ze opvallende benen laten zien. Maar een wijn van 15% alcohol is niet automatisch beter dan een wijn van 12%. Integendeel: bij wijn draait het juist om balans. Alcohol moet in verhouding staan tot bijvoorbeeld zuren, tannines, fruit, zoetheid en hout. Een eenvoudige wijn met weinig tranen kan daardoor uitstekend in balans zijn, terwijl een zeer alcoholrijke wijn met indrukwekkende benen helemaal niet prettig hoeft te drinken.

Conclusie: tranen zijn interessant, maar geen kwaliteitsmeter

De tranen in een glas wijn zijn vooral een mooi natuurkundig verschijnsel. Ze ontstaan door verschillen in oppervlaktespanning en worden beïnvloed door onder andere alcohol, suiker en de viscositeit van de wijn. Veel tranen betekenen dus niet dat een wijn beter is. Ze kunnen wel een aanwijzing geven dat een wijn relatief veel alcohol of restsuiker bevat. Dus wanneer je de volgende keer je glas wijn ronddraait en de tranen langzaam naar beneden ziet lopen, weet je wat je ziet. Kijk er gerust naar, maar trek vooral niet te snel de conclusie dat je een geweldige wijn in je glas hebt. Daarvoor zul je toch echt moeten ruiken en proeven.

Dit was 'm weer!

Ik ben heel erg benieuwd. Heb je er wat aan gehad?

Wijnexpert Tom Schlagwein

Slagwijn. Elke dag een feestje!

Nieuwsbrief

tom@slagwijn.nl

KVK 42058085

Snel naar:

Hulp nodig? Zin om onwijs te bellen?

© 2026. Zelf gebouwd, ja toch?