Als de Super Tuscan een appelatie was geweest, dan had het er vast zo uitgezien als dit. Gezellig ook met kaarsen erbij.

Toscane in het kort:

Als je aan Toscane denkt, denk je eigenlijk automatisch aan wijn (en vervelende Nederlandse toeristen). Gelato, gekke handgebaren van de locals, de beste pasta, oude boerderijen, glooiende heuvels, middeleeuwse steden en lange tafels met brood, balsamico en olijfolie. En natuurlijk rode wijn. Heel veel rode wijn. Dat is geen toeval, want Toscane is een van de belangrijkste en beroemdste wijnregio’s van Italië. De absolute ster van de regio? Sangiovese ("bloed van Jupiter"). Deze druif vormt de basis van bijna alle iconische Toscaanse wijnen. Die druif kan behoorlijk verschillen afhankelijk van waar en hoe hij wordt gemaakt.

De bekendste Toscaanse wijn is zonder twijfel Chianti. En dan vooral de Chianti Classico, afkomstig uit het historische hart tussen Florence en Siena (herkenbaar aan de zwarte haan op de fles). Een stap serieuzer is de Brunello di Montalcino. Dit is Sangiovese in zijn meest serieuze vorm (hier heet hij Sangiovese Grosso). De wijn moet jarenlang rijpen voordat hij verkocht mag worden, en dat proef je. Dan heb je Vino Nobile di Montepulciano (toevallig niet van de Montepulciano-druif). Ook deze wijn is gebaseerd op Sangiovese, maar meestal iets toegankelijker dan Brunello. Je hebt ook nog de bekende witte wijn Vernaccia di San Gimignano. En dan de Toscaanse rebel: de Super Tuscans (zie hieronder voor meer!).

Wat Toscane zo interessant maakt, is dat al deze wijnen uit hetzelfde gebied komen, maar totaal anders kunnen zijn. Van fris en doordrinkbaar tot diep, krachtig en complex. Veel mensen denken bij Toscaanse wijn aan alleen Chianti, maar dat is echt maar een deel van het verhaal. Er zit enorm veel verschil binnen deze regio. In de supermarkt vind je goedkope Toscaantjes, en in de duurste restaurants ter wereld is Toscane ook overal. Hoe zit dat dan?

Chianti Classico

Chianti is misschien wel de bekendste rode wijn van Italië. Je hebt ze in de supermarkt, maar ook in chique wijnbijbels in dure restautants. Het is niet één type wijn, maar een verzamelnaam voor een aantal wijnen uit Toscane, vrijwel altijd gebaseerd op Sangiovese. Die druif zorgt voor frisse zuren, smaken van kers en rode bes, en soms wat kruidige of aardse tonen. Juist die mooie zuren maakt Chianti zo geschikt voor eten, maar ze is ook meteen de reden dat de kwaliteit sterk kan verschillen. Het hart van het Chianti-gebied ligt tussen Florence en Siena. Wijnen uit dit oorspronkelijke gebied mogen zich Chianti Classico noemen en zijn te herkennen aan het zwarte haantje op de fles (Gallo Nero). De regels voor Classico zijn strenger dan voor andere Chianti’s: er moet meer Sangiovese in zitten (je mag minder bijblenden) en de opbrengsten zijn minder massa. Dat proef je terug.

Buiten het Classico-gebied liggen subzones zoals Rufina, Colli Senesi en Colli Fiorentini. Chianti Rufina staat bekend als een van de betere gebieden buiten Classico en wordt door liefhebbers vaak gezien als een onderschat alternatief: klassiek van stijl, maar meestal vriendelijker geprijsd.

Qua prijs is Chianti vrij breed. Eenvoudige flessen beginnen rond de vijf euro (op je muil, gauw), al is dat ook het segment waar de grootste teleurstellingen zitten. Voor een Chianti Classico betaal je meestal vijftien tot vijfentwintig euro, terwijl een goede Classico Riserva al snel richting de dertig tot veertig euro gaat. De Riserva heeft een langere rijping en is daardoor duurder. Dit zou de top moeten zijn van de Chianti. Wie Chianti wil kopen, doet er goed aan om extreem goedkope en anonieme flessen te vermijden. Want het leven is te kort om slechte wijn te drinken.

Vernaccia, Brunello en Nobile di Montepulciano

In San Gimignano maken ze Vernaccia. Dat is een witte druif die je niet veel tegenkomt in Nederland. Ze zijn vriendelijk geprijsd en heerlijk voor de zomer. Ben je een keer in de buurt? Of kom je het tegen in een lokale wijnwinkel? Proef 'm een keer! Omdat het relatief goedkope wijnen zijn, raad ik altijd aan om qua prijs aan de "bovenkant" te zitten. Voor 10 euro heb je echt de top van Vernaccia te pakken.

Vino Nobile di Montepulciano kom je wat vaker tegen in Nederland. Ze beginnen vaak bij een euro of 15 en gaan tot ongeveer 30 euro (met een paar uitschieters). Als je een toffe wijn wil kopen uit het leuke middensegment, is dit echt een ideaal startpunt. Vaak zijn ze zijdezacht, niet te zwaar, elegant en mooi om het wijnproeven te leren ontdekken. Wil je een keer een betere wijn, maar heb je nog nooit een écht dure wijn gekocht? Hier beginnen! Hartstikke leuk.

Dan de Brunello di Montalcino. De absolute koning van Toscane. Deze beginnen bij 35 euro, en de sky is the limit. Dit moet je een keer gedronken hebben in je leven. De wijn is echt zijdezacht (alsof een engeltje over je tong piest). Bloemige aroma's met veel verschillende fruittonen. Niet een echte "beuker" in sterkte, maar juist complex en subtiel. Elegantie ten top. Ik kan hier letterlijk pagina's over schrijven, maar dat zal ik niet doen. Ik kan je alleen aanraden: ga dit ontdekken! Want het leven is te kort om slechte wijn te drinken!

Super Tuscans

Super Tuscans zijn het bewijs dat regels soms gemaakt zijn om te worden genegeerd. In de jaren zeventig besloten eigenwijze Toscaanse wijnmakers dat ze klaar waren met strikte wijnwetten die vooral voorschreven wat níét mocht. Ze wilden vrijheid, lef en vooral betere wijn. Dus gooiden ze Sangiovese samen met Franse druiven als Cabernet Sauvignon en Merlot, lieten de bureaucratie voor wat die was en deden hun eigen ding. Voor de mensen die mij kennen; ik kan me sterk vinden in deze Italianen. Stronteigenwijs en schijt aan de status-quo.

Het resultaat? Wijnen van wereldklasse die officieel niet meetelden en daarom doodleuk als simpele tafelwijn werden verkocht. Een beetje alsof je een Ferrari koopt met het prijskaartje van een tweedehands Fiat. Wijncritici trapten er niet in en overladen deze ‘rebelwijnen’ al snel met lof en hoge scores. De basis van de meeste Super Tuscans zijn tegenwoordig Franse druiven (zoals Merlot, Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc). Deze worden bij geblend bij Sangiovese.

Zo ziet een Classico er ongeveer uit als je AI dit flink laat overdrijven.

Dit zijn Italiaanse wijnen, si. Pabi-di-pubi.

Hier liep ik door Toscane in 2016

Daarom hebben deze Super Tuscan wijnen ook altijd een zweem van een kruising tussen een Franse en Italiaanse wijn. Een beetje zoals een Croque Monsieur eten naast een bak Carbonara.

Officieel is een Super Tuscan geen appelatie, noch een beschermde naam of titel. Het is tegenwoordig meer aangenomen als een soort "Geuzennaam". Laat je daarom niks wijsmaken. Alles met Franse druiven uit Toscane mag je van mij een Super Tuscan noemen.

Ik vind dat het moet kunnen. Hulde voor eigenwijze mensen. Daar hebben we er meer van nodig.

Saluti,
Tom

< Hier zie je mij proosten in Toscane (2016)